Międzynarodowa wymiana uczniów jest niezwykle interesującą i przynoszącą wiele pozytywnych efektów formą pracy z uczniami. Od jesieni 1999 roku, a więc od pierwszego roku swego istnienia, Publiczne Gimnazjum nr 1 w Zagórowie prowadzi wymianę uczniów z Haranni-Gymnasium Herne w Niemczech. Od tego też czasu jestem osobą odpowiedzialną za przygotowywanie, przebieg oraz podsumowywanie spotkań polsko-niemieckich organizowanych w ramach tej wymiany Współpraca pomiędzy zagórowskim gimnazjum a Haranni-Gymnasium Herne została nawiązana dzięki kontaktom dyrekcji obydwu szkół . Herne jest miastem partnerskim Konina. Z tego też względu do udziału w wymianie zaproszeni zostali uczniowie i nauczyciele II Liceum im K. K. Baczyńskiego w Koninie. Po spotkaniu dyrekcji trzech wspomnianych szkół i podjęciu decyzji o zorganizowaniu wymiany uczniów pani dyrektor powierzyła mi koordynację (we współpracy z nią) tego projektu oraz sprawowanie opieki nad młodzieżą podczas jego realizacji, co przyjęłam ze satysfakcją i nadzieją na odzew wśród uczniów, rodziców, nauczycieli oraz społeczności lokalnej. Cele wymiany Do podstawowych celów naszej wymiany należą: poznawanie przez uczniów i nauczycieli zwyczajów, historii, kultury i życia codziennego w partnerskim, wykorzystywanie przez uczniów polskich w praktyce wiadomości i umiejętności zdobywanych na lekcjach języka niemieckiego oraz ich poszerzanie, integracja młodzieży i dorosłych z Polski i Niemiec z uwzględnieniem bogactwa i różnorodności kultur i tradycji obu narodów, nawiązywanie nowych znajomości i przyjaźni, integracja uczestników wymiany z władzami lokalnymi w obu krajach, integracja społeczności lokalnej, integracja społeczności szkolnej, integracja nauczycieli, uczniów i rodziców wokół wspólnych działań, rozwijanie metody pracy grupowej wokół jasno określonego celu, rozwijanie metody projektu edukacyjnego, wzajemne poznanie poprzez udział w zajęciach sportowych, połączony niekiedy z rywalizacją. Przygotowywanie wymiany Każdorazowo w programie wymiany uczestniczy około 40 uczniów, z czego kilkanaście osób stanowią zawsze zagórowscy gimnazjaliści. Podczas przygotowywania programu każdego spotkania polsko - niemieckiego odbywam spotkania organizacyjne z naszymi partnerami z II LO w Koninie. Z nauczycielami z Herne, którzy są koordynatorami wymiany, kontaktuję się przez telefon, za pomocą faksu lub za pośrednictwem Internetu. Wspólnie ustalamy szczegóły dotyczące programu i przydziału uczniów, starając się przy tym brać pod uwagę zainteresowania uczniów polskich i niemieckich, a także propozycje ich rodziców. Na początku współpracy zdecydowano się na przyjęcie modelu zakwaterowania w rodzinach; zasada ta obowiązuje do dnia dzisiejszego. Można więc powiedzieć, że w wymianie uczestniczą nie tylko uczniowie i nauczyciele, lecz także, pośrednio, rodziny uczniów. Organizowanie wymiany w mojej szkole nie jest wyłącznie zadaniem dyrekcji i moim, w przygotowaniach uczestniczą zawsze uczniowie i ich rodzice. Odbywamy z nimi spotkania, w czasie których integrujemy się jako grupa, opracowujemy propozycje programu lub omawiamy ostateczną, zatwierdzoną przez organizatorów polskich i niemieckich wersję programu. Przebieg wymiany A. Pierwsze spotkania w Polsce i w Niemczech Uczniowie i nauczyciele z Haranni-Gymnasium Herne przybyli do Konina i Zagórowa po raz pierwszy w październiku 1999 roku. Powitaliśmy ich w Koninie po ich ośmiogodzinnej podróży. Uczniowie polscy byli trochę zdenerwowani, zadawali sobie przede wszystkim pytanie: jak będziemy się porozumiewać? Kiedy wszyscy spotkali się następnego dnia, można było zauważyć, że owa niepewność minęła. Nie opowiadano o trudnościach w porozumiewaniu się (nawet jeśli takie wystąpiły), lecz o sympatycznych gościach z Niemiec i o przyjaznym przyjęciu przez polskich gospodarzy. Kiedy żegnaliśmy grupę niemiecką, wszyscy wyrażali radość z rewizyty polskich uczniów i nauczycieli, zaplanowanej na rok 2000. Pierwsza rewizyta miała miejsce, zgodnie z planem, w kwietniu 2000 roku. Dla większości z polskich uczniów był to pierwszy pobyt w Niemczech. Byli bardzo zadowoleni ze spotkania z przyjaciółmi, których zdobyli jesienią 1999 roku. Wszyscy zostali przyjęci w Herne z ogromną serdecznością. B. Pobyt w szkole Za każdym razem jednym z punktów programu jest wizyta w szkole i udział w lekcjach, względnie obserwacja lekcji. Stwarza to uczniom i nauczycielom możliwość dokonania porównania szkoły polskiej ze szkołą niemiecką. Poza tym uczniowie polscy, uczestnicząc w lekcjach w Niemczech, mają doskonałą okazję do zaprezentowania swoich wiadomości i umiejętności w zakresie języka niemieckiego oraz innych przedmiotów. Kiedy program wymiany realizowany jest w Polsce, uczniowie niemieccy biorą udział w zajęciach dydaktycznych głównie z języka niemieckiego. Wówczas także uczniowie, którzy nie uczestniczą w wymianie, mogą komunikować się z rodzimymi użytkownikami języka niemieckiego. C. Spotkania z władzami lokalnymi Zawsze gdy jesteśmy w Herne, gościmy w Ratuszu u Nadburmistrza Miasta Herne. W kwietniu 2002 roku spotkaliśmy tam uczniów i nauczycieli z Pragi (z Czech), którzy w tym samym czasie co my przebywali w Herne. W marcu 2003 roku w spotkaniu z władzami Herne uczestniczyli razem z nami uczniowie i nauczyciele ze szkoły z Francji, która jest również szkołą partnerską Haranni-Gymnasium. Podczas realizacji programu wymiany w Polsce uczestniczymy w spotkaniach z Prezydentem Konina oraz Burmistrzem Gminy i Miasta Zagórów. W październiku 2004 roku w takim spotkaniu wzięli udział także uczniowie i nauczyciele ze szkoły z Litwy, z którą zagórowskie gimnazjum prowadzi wymianę uczniów. D Zajęcia sportowe Każdego roku bierzemy udział w zajęciach sportowych, w czasie których można poznawać się nawzajem i wymieniać doświadczenia, używając niewielu słów. W ciągu tych lat mogliśmy: pływać (w Herne i we Wrześni), grać w tenisa stołowego (w Zagórowie), grać w kręgle (w Herne), strzelać (w Zagórowie), jeździć konno (w Koninie), grać w plażową piłkę siatkową (w Witten), grać w badmintona i bowling (w Recklinghausen), wspinać się po ścianie (w Dortmundzie) oraz jeździć na łyżwach (w Herne). E. Projekty i uroczystości Bardzo pozytywnie na wzajemne poznanie wpływają dni projektów, w czasie których uczniowie pracują w grupach lub parach polsko-niemieckich. Następuje wówczas intensywne komunikowanie się po niemiecku. W Haranni-Gymnasium uczestnicy wymiany brali udział w tzw. akcjach plastycznych. Lepili np. postacie z gipsu; postawa i gesty tych postaci miały wyrażać formę powitania. Przygotowywali plakaty na temat: Niemiecka tożsamość - polska tożsamość. Wykonywali postacie z tektury, następnie wystawiali je w Herne w różnych miejscach, w których razem z tłem utworzyły dzieła sztuki, które utrwalali na zdjęciach. W Herne uczniowie pracowali także nad projektem teatralnym ,,Żywe obrazy''. W grupach przygotowywali przedstawienia polskich i niemieckich bajek, podań i wierszy w formie ,,ludzkich posągów''. Każda grupa prezentowała pozostałym grupom swoją historię w pięciu scenicznych nieruchomych obrazach. W czasie jednej z wizyt w Herne uczniowie pracowali nad projektem ,,Gablotki wystawowe dla naszych twarzy''. W parach polsko-niemieckich wykonywali gablotki wystawowe (z kartonów od butów), w których partnerzy mogli zaprezentować swoje twarze. Poszczególne gablotki musiały posiadać jakiś temat, który miał być interesujący dla obu partnerów. Każdy uczestnik otrzymał na pamiątkę zdjęcie twarzy swego partnera i swojej, umieszczonej w gablotce wystawowej. W II LO w Koninie uczestnicy wymiany wzięli udział w uroczystości ,,Integracja w integracji''. Wspólnie z młodymi ludźmi z warsztatów terapii zajęciowej pracowali nad projektem ,,Nasze wspólne marzenia'' oraz prowadzili dyskusję na temat szans osób niepełnosprawnych w społeczeństwie. By lepiej i w trochę inny sposób poznać Konin, wszyscy uczestnicy wymiany wzięli udział w grze Stadrallye. Otrzymali około 20 pytań dotyczących Konina, w wersji niemieckiej. By móc odpowiedzieć na te pytania, musieli udać się w grupach polsko-niemieckich do niektórych obiektów znajdujących się na terenie miasta. Nasi niemieccy goście mieli dwa razy okazję uczestniczyć w Ślubowaniu Uczniów Klas Pierwszych w gimnazjum w Zagórowie. Byli również obecni na uroczystości ,,Nasze małe i duże ojczyzny'', w programie której znalazły się między innymi: dyskusja na temat integracji europejskiej, przedstawienie teatralne, koncerty muzyczne oraz różnorodne konkursy sportowe. W Zagórowie miało także miejsce ,,Party dla młodzieży z Niemiec, Litwy i Polski''. W tym projekcie uczestniczyli również uczniowie naszej szkoły partnerskiej z Litwy. Uczniowie przygotowywali tego dnia niemieckie, litewskie i polskie potrawy narodowe, w czym pomagały im uczennice z Technikum Żywienia przy Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w Zagórowie. Pisali również przepisy na wspomniane potrawy w trzech wersjach językowych: po niemiecku, po litewsku i po polsku. W czasie uroczystości, w której wzięła udział społeczność lokalna goście z Litwy zaprezentowali pieśni i tańce ludowe. Uczestnicy wymiany polsko-niemieckiej przedstawili krótko jej przebieg. Na zakończenie nastąpiła degustacja przygotowanych przysmaków. Podczas jednej z wizyt w Polsce wszyscy uczestnicy wymiany realizowali w plenerze w Lądzie nad Wartą projekt ,,Człowiek i natura''. Pracując w grupach polsko-niemieckich, uczniowie musieli wymyślić państwo ekologiczne i zaprezentować je w formie plakatu, który miał uwzględniać minimum pięć spośród następujących elementów: hymn , flaga , godło, święto narodowe, potrawa narodowa, napój narodowy, zwyczaj ludowy, strój ludowy. W międzyczasie mogli pływać katamaranem po Warcie. Spotkanie zakończyło się wspólnym piknikiem. F. Zwiedzanie W czasie każdej wizyty w Niemczech i w Polsce zwiedzamy Herne, Konin i Zagórów. W programie są również wyjazdy do innych miejscowości. W Polsce zwiedzaliśmy: Gniezno, Poznań, Kraków, Wieliczkę, Wrocław, Gdańsk, Warszawę, Żelazową Wolę, Toruń, Piwnice, Golub - Dobrzyń, Ciechocinek, Ślesin, Chełmno nad Nerem, Pyzdry oraz Ląd. W Niemczech mieliśmy okazję być w: Muenster, Bochum, Dortmundzie, Essen, Trier, Witten, Recklinghausen, Kolonii nad Renem oraz w Aachen. Przy okazji wyjazdu do Aachen udaliśmy się do Maastricht, miasta położonego w Holandii. W czasie tych wycieczek poznawaliśmy znaczną część polskiej i niemieckiej (oraz holenderskiej) historii i współczesności. G. Czas wolny Za każdym razem w programie wymiany znajduje się punkt: Czas wolny. Młodzież przebywa wówczas pod opieką rodzin, u których gości. Stwarza to dobrą okazję do bliższego poznania oraz zawierania przyjaźni. Podsumowywanie wymiany Ostatniego dnia programu wymiany ma zawsze miejsce spotkanie podsumowujące, w czasie którego następuje wstępna ewaluacja. Uczestnicy wymiany oraz rodzice uczniów przedstawiają swoje pierwsze wrażenia, dzielą się swoimi spostrzeżeniami i opiniami; na podstawie dotychczasowych relacji można stwierdzić, że spotkania polsko-niemieckie są dla ich uczestników czymś niezwykle ubogacającym. Wymiana nigdy nie kończy się wraz z ostatnimi pożegnaniami. Po zrealizowaniu programu organizuję spotkania podsumowujące w szkole, w czasie których uczestnicy wymiany analizują jej przebieg, dokonują szerszej ewaluacji; dotychczasowe oceny uczniów potwierdzają celowość projektu. Gimnazjaliści przygotowują poza tym relacje z przebiegu wymiany (opatrzone zdjęciami), które umieszczane są na gazetkach ściennych na korytarzu szkoły oraz w pracowni języków obcych. Pozytywnie na temat wymiany wypowiadają się także uczniowie, rodzice i nauczyciele naszej szkoły, którzy w niej bezpośrednio nie uczestniczą, lecz mają możliwość kontaktowania się z gośćmi z Niemiec w czasie ich pobytu w gimnazjum. Informacje na temat wymiany umieszczane są na stronie internetowej naszej szkoły oraz II LO w Koninie. Efekty współpracy z naszym partnerem z Niemiec przedstawiamy również prasie lokalnej (w obu krajach), która okazuje duże zainteresowanie naszym przedsięwzięciem. Efekty wymiany Organizowane przez naszą szkołę spotkania polsko-niemieckie przynoszą szereg pozytywnych efektów w pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej. Projekt ten ubogaca uczniów i nauczycieli gimnazjum, rodziców oraz społeczność lokalną. Dzięki organizowaniu w mojej szkole polsko-niemieckiej wymiany uczniów: Uczniowie i nauczyciele poznają zwyczaje, historię, kulturę i życie codzienne w kraju partnerskim. Uczniowie polscy mogą wykorzystywać w praktyce wiadomości i umiejętności zdobywane na lekcjach języka niemieckiego oraz je poszerzać. Uczniowie nie biorący udziału w wymianie mogą komunikować się z rodzimymi użytkownikami języka niemieckiego. Wzrasta wśród wielu uczniów motywacja do nauki języka niemieckiego. Wzrasta samodzielność uczniów, poczucie własnej wartości oraz poczucie integracji ze szkołą poprzez włączenie ich w prace organizacyjne oraz ewaluację przedsięwzięcia. Następuje integracja młodzieży i dorosłych z Polski i Niemiec z uwzględnieniem bogactwa i różnorodności kultur i tradycji obu narodów. Uczniowie i nauczyciele nawiązują nowe interesujące znajomości i przyjaźnie. Uczniowie i nauczyciele mogą się wzajemnie poznawać poprzez udział w zajęciach sportowych. Uczniowie mogą wykorzystywać i rozwijać swoje umiejętności plastyczne i aktorskie. Możliwe jest rozwijanie umiejętności pracy grupowej wokół jasno określonego celu. Możliwe jest rozwijanie metody projektu edukacyjnego. Uczniowie i nauczyciele poznają historię i kulturę swego kraju. Uczniowie i nauczyciele poznali fragment historii oraz kultury holenderskiej. Możliwa była integracja młodzieży i nauczycieli z Niemiec, z Polski i z Francji. Możliwa była integracja młodzieży i nauczycieli z Niemiec, z Polski i z Litwy. Następuje integracja uczniów, nauczycieli i rodziców wokół wspólnych działań. Rodzice uczniów przekonują się, jak cenna jest ich pomoc. Następuje integracja społeczności lokalnej. Możliwa jest promocja mojej szkoły w regionie, a także za granicą. Następuje integracja uczniów i nauczycieli z władzami lokalnymi w obu krajach. Następuje integracja społeczności lokalnej. Lepiej poznaję możliwości uczniów oraz pozyskuję informacje na temat relacji między młodymi ludźmi. Zdobywam doświadczenie w organizowaniu dużego przedsięwzięcia. Mogę wymieniać doświadczenia z nauczycielami innych szkół (w kraju i za granicą). Sposób finansowania wymiany Nasze spotkania polsko-niemieckie finansowane są w dużej mierze przez organizację Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży (PNWM). Aby otrzymać dofinansowanie musimy każdorazowo wypełniać wspólnie ze stroną niemiecką wniosek dotyczący realizowanego programu, przedstawić dokładny planowany program danego spotkania oraz przedłożyć sprawozdanie z przebiegu tego spotkania. Szczegółowe informacje na temat działalności PNWM można znaleźć stronie internetowej: Opracowała: Emilia Komorowska, nauczycielka języka niemieckiego